Εργοθεραπεία … ένας πολυπαραγοντικός κλάδος

Εργοθεραπεία … ένας πολυπαραγοντικός κλάδος

Στα πλαίσια εορτασμού της Παγκόσμιας ημέρας Εργοθεραπείας στις 27 Οκτωβρίου, ο Παγκύπριος Σύλλογος Εργοθεραπευτών διεξάγει ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για το ρόλο και το έργο της Εργοθεραπείας. O πολυδιάστατος χαρακτήρας της Εργοθεραπείας χρήζει συνεχούς ενημέρωσης προς το κοινό ώστε ένα άτομο να είναι σε θέση να αναζητήσει βοήθεια όταν αυτή είναι απαραίτητη.

Αναλύοντας την λέξη Έργο-Θεραπεία αναφερόμαστε στη θεραπεία μέσω έργου. Η λέξη έργο περιλαμβάνει όλες εκείνες τις δραστηριότητες που ένα άτομο οποιαδήποτε ηλικίας καλείται να φέρει εις πέρας μέσα στην καθημερινότητα του ή επιθυμεί να είναι σε θέση να συμμετάσχει. Πιο συγκεκριμένα η Εργοθεραπεία ταξινομεί τη λειτουργική ενασχόληση ενός ατόμου σε οκτώ τομείς και στοχεύει στο να υπάρχει ισορροπία σε αυτούς τους τομείς ώστε το άτομο να νιώθει αυτόνομο και ανεξάρτητο στην καθημερινή του ζωή.
Οι τομείς αυτοί λοιπόν περιλαμβάνουν:
 Βασικές δραστηριότητες καθημερινής ζωής (π.χ. αυτοεξυπηρέτηση, μετακίνηση)
 Σύνθετες Δραστηριότητες καθημερινής ζωής (π.χ. αξιολόγηση τεχνολογικού εξοπλισμού για διαχείριση της επικοινωνίας, διαχείριση και διατήρηση της υγείας, προετοιμασία γευμάτων και διατήρηση καθαριότητας, αγορά υλικών αγαθών, κλπ)
 Ξεκούραση και ύπνος (π.χ. ανάπτυξη ρουτινών που προάγουν την ξεκούραση και τη ρύθμιση της υγιεινής του ύπνου, κα)
 Εκπαίδευση: περιλαμβάνει τις δεξιότητες που χρειάζεται ένα άτομο για μάθηση και συμμετοχή στο εκπαιδευτικό περιβάλλον
 Εργασία (π.χ. αναγνώριση και επιλογή εργασιακών ευκαιριών με βάση τους περιορισμούς και τις επιθυμίες ενός ατόμου)
 Παιχνίδι: εξερεύνηση και συμμετοχή στο παιχνίδι
 Ψυχαγωγία: Εντοπισμός ενδιαφερόντων και συμμετοχή σε δραστηριότητες που προάγουν την ψυχαγωγία και την ευχαρίστηση
 Κοινωνική Συμμετοχή: συμμετοχή σε κοινωνικές δραστηριότητες στην κοινότητα, συμμετοχή σε οικογενειακές δραστηριότητες, αλληλεπίδραση με συνομηλίκους και δημιουργία φιλικών σχέσεων.

Αν όλοι αναλογιστούμε τις δραστηριότητες που περιλαμβάνει μια συνηθισμένη μέρα θα συμπεράνουμε ότι προέρχονται από όλους τους πιο πάνω τομείς. Καθημερινά θα φροντίσουμε τον εαυτό μας (αυτοεξυπηρέτηση) και θα φροντίσουμε τα παιδιά μας και το σπιτικό μας (σύνθετες δραστηριότητες καθημερινής ζωής). Ακόμα είναι δεδομένο ότι έχουμε αναπτύξει ρουτίνες ξεκούρασης και ύπνου. Επίσης πηγαίνουμε στη δουλεία μας και έχουμε τις ικανότητες και δεξιότητες που απαιτούνται αν χρειαστεί να ψάξουμε για κάτι καινούργιο ή να προσπαθήσουμε για κάποια προαγωγή. Επιπλέον ασχολούμαστε με τα ενδιαφέροντα που μας προσφέρουν χαρά και ευχαρίστηση π.χ. γυμναστική, χορός, μαγειρική, κα. Τέλος επικοινωνούμε με φίλους στο τηλέφωνο ή στέλνοντας ένα μήνυμα θα πάμε και για ένα καφεδάκι ή φαγητό με παρέες για κοινωνική συνδιαλλαγή. Έτσι έχουμε την ευκαιρία και τη δυνατότητα μέσα στη μέρα να ‘γευτούμε’ τα αποτελέσματα που μας προσφέρουν οι δεξιότητες μας από όλους τους πιο πάνω τομείς. Όταν ήμασταν παιδία οι δεξιότητες και ικανότητες μας, μας επέτρεπαν να είμαστε σε θέση να συμμετέχουμε κατάλληλα στο σχολικό περιβάλλον ώστε να μπορούμε να μάθουμε και να αναπτυχθούμε περαιτέρω.

Όταν ένα άτομο οποιασδήποτε ηλικίας αντιμετωπίζει κάποια δυσκολία η οποία του στερεί την ικανότητα να έχει αυτούς τους τομείς σε όσο το δυνατό ισορροπημένο επίπεδο, τότε επηρεάζεται άμεσα η αυτοεικόνα και η αυτεπάρκεια του εφόσον δεν είναι σε θέση να είναι ανεξάρτητο και αυτόνομο. Ίσως μπορούμε να το καταλάβουμε λίγο με το να σκεφτούμε αν μας έχει τύχει ποτέ να σπάσουμε το χέρι ή το πόδι μας ή αν προσωπικά μας έχει συμβεί κάτι σοβαρό και δεν νιώθουμε καλά ή ακόμη αν έχουμε περάσει μια σοβαρή ίωση και να χρειάστηκε να νοσηλευτούμε ή να παραμείνουμε στο κρεβάτι για μεγάλο διάστημα. Μάλλον χρειαστήκαμε ανθρώπους να μας βοηθήσουν σε κάποιες δραστηριότητες που προηγουμένως εκτελούσαμε εύκολα και αυτόματα και ενδεχομένως να νιώθαμε νευρικότητα εξαιτίας του ότι είχαμε ανάγκη από άλλα άτομα του περιβάλλοντος μας για να είμαστε λειτουργικοί . Φυσικά με αυτό δεν εννοούμε ότι οι Εργοθεραπευτές έχουν το «μαγικό ραβδί» που θα εξαφανίσει οποιαδήποτε διαταραχή συμβαίνει σε έναν άνθρωπο, αλλά ότι οι Εργοθεραπευτές έχουν τις γνώσεις και τα μέσα να βοηθήσουν ένα άτομο να τα αναπτύξει στο μέγιστο δυνατό βαθμό τις δεξιότητες και ικανότητες του και να βρει τρόπους να αντισταθμίσει κάποιες δυσκολίες με τομείς και δραστηριότητες που είναι περισσότερο ικανός και τον ενδιαφέρουν.

Άρα με τον όρο Έργο εννοούμε επιπρόσθετα και τις δραστηριότητες που χρησιμοποιούνται σαν εργαλείο για τη θεραπεία ενός ανθρώπου. Με τον όρο θεραπεία δεν εννοούμε την ίαση αλλά τη φροντίδα και την όσο το δυνατόν αποκατάσταση ενός ατόμου ώστε να είναι όσο πιο ανεξάρτητα λειτουργικός γίνεται.

Σε ποιες περιπτώσεις τώρα θα χρειαστεί η παρέμβαση από έναν Εργοθεραπευτή; Τις ίδιες ανάγκες έχει για ανεξάρτητη λειτουργικότητα το παιδί που γεννιέται με μια νευρολογική, αναπτυξιακή ή γενετική διαταραχή ή ένα παιδί με καθυστέρηση στην ανάπτυξη ή με κάποια αισθητηριακή απώλεια με τον ενήλικα που έχει υποστεί ένα εγκεφαλικό επεισόδιο ή Κρανιοεγκεφαλική κάκωση μετά από ένα ατύχημα, έχει διαγνωστεί με κάποια ρευματολογική ή μυοσκελετική διαταραχή, έχει αναπτύξει κάποια ψυχιατρική δυσκολία και γενικά αντιμετωπίζει δυσκολίες που να παρεμποδίζουν την λειτουργικότητα του.

Θα μπορούσαμε επί ώρες να μιλάμε για τις δυσκολίες ή διαταραχές που συμβάλουν στη μη λειτουργική ενασχόληση των ατόμων και του τρόπου με τον οποίο η Εργοθεραπεία μπορεί να παρέμβει. Ωστόσο ο στόχος αυτού του άρθρου δεν είναι η παράθεση επιστημονικών ορισμών που δεν θα βοηθήσουν την ξεκάθαρη κατανόηση της ειδικότητας μας. Παραλληλίζοντας λοιπόν την Εργοθεραπεία με το θέατρο, θα λέγαμε ότι οι Εργοθεραπευτές είναι οι επιστήμονες που καλούνται να κάνουν τη δουλειά που κάνουν οι άνθρωποι που βρίσκονται πίσω από τη σκηνή, στα παρασκήνια, ώστε ένα άτομο να μπορεί όσο το δυνατό «στο έργο της δικής του ζωής να είναι ο πρωταγωνιστής».

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επικοινωνείτε με τα μέλη του Παγκύπριου Συλλόγου Εργοθεραπευτών στο τηλέφωνο 99351517.

Κρίστια Χρίστου
Πρόεδρος Παγκύπριου Συλλόγου Εργοθεραπευτών