Πραξικόπημα Κύπρου και απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία; Έχουν κοινά Μακάριος και Ερντογάν;

Πραξικόπημα Κύπρου και απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία; Έχουν κοινά Μακάριος και Ερντογάν;

Χωρίς ίχνος αγιοποίησης του Τούρκου προέδρου και της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας, που εξακολουθεί να κατέχει το 36% του κυπριακού εδάφους και να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, τα γεγονότα των τελευταίων ημερών, φέρνουν πλάι πλάι δύο ηγέτες με ειδικό βάρος στην παγκόσμια πολιτική ιστορία, του αλήστου μνήμης κύπριου προέδρου Μακαρίου Γ και του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Γράφει ο Ιάκωβος Γωγάκης

Τι μπορεί να ενώνει τα δύο αυτά πρόσωπα, που κάτω από άλλες συνθήκες θα συζητάγαμε μόνο για τις διαφορές τους; Ενός ανθρώπου που υπηρέτησε με πάθος την Ορθοδοξία και ενός βαθιά θρησκόληπτου μουσουλμάνου, που το κύρος τους στο εσωτερικό θυμίζει αυτό που είχε ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ;

Αρχίζουμε από το προφανές, που είναι η ημερομηνία των πραξικοπημάτων

Μέρα Ορόσημο

1. Κύπρος: 15 Ιουλίου 1974. Το νησί ζει μέρες βίας και εμφύλιου σπαραγμού, μετά το πραξικόπημα από μια ομάδα στελεχών της Εθνικής Φρουράς, της ΕΛΔΥΚ και της ΕΟΚΑ Β', έχοντας πάρει το πράσινο φως από τη Χούντα των Αθηνών, να ανατρέψουν και αν χρειαστεί να σκοτώσουν τον εκλεγμένο από το λαό πρόεδρο, Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ. Το πραξικόπημα πετυγχαίνει, αλλά ο κύπριος πρόεδρος διασώζεται.

Τουρκία: 15 Ιουλίου 2016. Δυνάμεις του τουρκικού στρατού, με επίγεια και εναέρια μέσα, καταλαμβάνουν δημόσια κτίρια και αεροδρόμια, κλείνουν τις γέφυρες του Βοσπόρου, κατεβάζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ελέγχουν τη δημόσια τηλεόραση. Το πραξικόπημα απέτυχε και είχε σαν στόχο την απομάκρυνση του δημοκρατικά εκλεγμένου 57ου Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Είχαν πάνω κάτω την ίδια ηλικία

2. Όταν έγινε το κυπριακό πραξικόπημα, ο πρόεδρος της Κύπρου ήταν 61 ετών(γεννήθηκε το 1913), ενώ τώρα, όταν έγινε το τουρκικό, ο πρόεδρος της Τουρκίας μόλις ένα χρόνο μεγαλύτερος, στα 62( γεννήθηκε το 1954).

Διαβάστε επίσης: Απετράπη πραξικόπημα στην Τουρκία - Το χρονικό και όλες οι σχετικές ειδήσεις (photos/videos)

Είχαν και τα ίδια χρόνια στην εξουσία

3. Το 1974, όταν ξεκίνησε η βίαιη προσπάθεια ανατροπής του, ο Αρχιεπίσκοπος και πρόεδρος Μακάριος συμπλήρωνε 14 συναπτά έτη στην ηγεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας( κέρδισε τις εκλογές του Δεκεμβρίου 1959 με ποσοστό 66,29%, αλλά επίσημα ανέλαβε τα καθήκοντα του μετά την υπογραφή των τελικών κειμένων της εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, τον Αύγουστο του 1960).
Τα ίδια περίπου χρόνια δηλαδή 14 θα είχε και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος-όπως και ο Μακάριος- δεν ανέλαβε την εξουσία αμέσως μετά τις νικηφόρες εκλογές. Το 2002 το κόμμα του « Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης» ήρθε πρώτο, συγκέντρωσε 34,2%, επειδή όμως ο Ερντογάν είχε ένα νομικό κώλυμα διορισμού, ανέλαβε την πρωθυπουργία ένα χρόνο αργότερα. Έκανε 11 χρόνια πρωθυπουργός και μέχρι τώρα 2 πρόεδρος.

Εξορίες και φυλακίσεις

4. Ο Μακάριος κατά τον αντιαποικιακό αγώνα του 1955-1959 κατηγορήθηκε από τους Βρετανούς για στήριξη και υπόθαλψη του αγώνα της ΕΟΚΑ, το βρετανικό υπουργικό συμβούλιο της 6ης Μαρτίου 1956, δεν είχε αδιάσειστα στοιχεία για να του προσάψει κατηγορίες και τον ανάγκασαν σε εξορία στις Σεϋχέλλες. Έμεινε εκεί για ένα χρόνο.
Ο Ερντογάν καταδικάστηκε σε δεκάμηνη φυλάκιση για υπόθαλψη θρησκευτικού μίσους το 1999, μέσα από μια "διασκευή" του, στο ποίημα του ιστορικού Τούρκου συγγραφέα και πολιτικού ακτιβιστή, Ziya Gökalp, που συνοδεύτηκε από αφαίρεση των πολιτικών του δικαιωμάτων για το συγκεκριμένο διάστημα. Η ποινή του ολοκληρώθηκε στις 24 Ιουλίου 1999.

Πολιτικές και ιδεολογικές μεταλλάξεις

5. Θερμός υποστηρικτής στο να πάρει σάρκα και οστά η επιθυμία των Κυπρίων για ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα, όπως συντριπτικά αποφασίστηκε στο δημοψήφισμα του 1950, ο Αρχιεπίσκοπος και πρόεδρος Μακάριος, φάνηκε από το 1958, δηλαδή μετά το αποτυχημένο σχέδιο Μακμίλαν, να διαφοροποιείται και να βλέπει ως εφικτή όχι την Ένωση, αλλά την ανεξαρτησία της Κύπρου.
Μια σαφέστατη πολιτικο-ιδεολογική μετάλλαξη είδαμε να συμβαίνει και με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος δήλωνε «η Τουρκία δεν έχει καμία δουλειά στην Ευρωπαϊκή Ένωση", ουσιαστικά ήταν αρνητής του κοσμικού της χαρακτήρα και με μια ξαφνική στροφή το 2001, έγινε υπέρμαχος των κεμαλικών ιδεωδών.

Αποπειράθηκαν να τους σκοτώσουν

6. Είναι γνωστές τρεις απόπειρες δολοφονίας εναντίον του Μακάριου, το 1970, το 1973 και το 1974, ενώ ο Ερντογάν ισχυρίζεται πως στις 15 Ιουλίου 2016 δύο F-16προσπάθησαν να καταρρίψουν το αεροπλάνο που επέβαινε.

Συγχώρεση ή θανατική ποινή;

7. Κατά την άφιξη του στην Κύπρο, μετά το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή τον Δεκέμβριο του 1974, ο Μακάριος μπροστά σε δεκάδες χιλιάδες υποστηρικτών του προσέφερε « κλάδο ελιάς» και συγχώρεση στους πραξικοπηματίες.
Ο Ερντογάν στην προχθεσινή κηδεία ενός έμπιστου του φίλου και με τα πλήθη να ζητάνε επαναφορά της θανατικής ποινής απάντησε «εάν έχουν όπλα και τανκ εμείς έχουμε πίστη. Δεν αναζητούμε εκδίκηση. Γι αυτό ας σκεφτούμε πριν κάνουμε το κάθε βήμα. Θα κινηθούμε με λογική και εμπειρία». Βέβαια αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.

Η δυσπιστία των ξένων

8. Υπάρχουν ιστορικά γεγονότα και αναφορές που αποδεικνύουν πως ένα μέρος του διεθνούς παράγοντας δεν επιθυμούσε τον –λαοφιλή- πρόεδρο Μακάριο να παραμείνει στην ηγεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας, χαρακτηρίστηκε ως ο « Φιντέλ Κάστρο της Μεσογείου» και είναι γνωστό πως ο Υπουργός Εξωτερικών των Η.Π.Α Κίσιντζερ « δεν τον άντεχε».
Κάτι παρόμοιο βιώνει και ο εξίσου λαοφιλής Ερντογάν, με τη δυσπιστία της Άνγκελα Μέρκελ στο πρόσωπο του, μετά την αντικατάσταση του Νταβούτογλου από την πρωθυπουργία της χώρας, τη ψυχρότητα του Βλαντιμίρ Πούτιν μετά την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού από την τουρκική αεροπορία και με τους αμερικανούς να δοκιμάζουν τις αντοχές τους, με την τακτική του Ερντογάν στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.