Πυρήνας των συνομιλιών για το Κυπριακό εδώ και 60 χρόνια η Ελβετία – Σύντομη ιστορική αναδρομή

Πυρήνας των συνομιλιών για το Κυπριακό εδώ και 60 χρόνια η Ελβετία – Σύντομη ιστορική αναδρομή

Η Ελβετία –ως ουδέτερο έδαφος– υπήρξε ανέκαθεν τόπος διαβουλεύσεων και λήψης αποφάσεων για σημαντικά θέματα παγκόσμιου ενδιαφέροντος, ενώ έχει παίξει ιδιαίτερο ρόλο τόσο στη δημιουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας όσο και στις κρίσιμες διαβουλεύσεις, που ακολούθησαν την τουρκική εισβολή του 1974.

Το πρώτο σημαντικό ορόσημο στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας το οποίο τοποθετείται εντός της ελβετικής επικράτειας, είναι η υπογραφή των Συνθηκών Εγγύησης και Συμμαχίας, που ακολούθησαν την υπογραφή του κειμένου για τη Βασική Διάρθρωση της Δημοκρατίας της Κύπρου, στις 11 Φεβρουαρίου 1959 στη Ζυρίχη, μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας και Τουρκίας.

Επόμενος σημαντικός σταθμός για την Κύπρο στην Ελβετία ήταν ο Ιούλιος του 1974, καθώς εκεί πραγματοποιήθηκαν όλες οι κρίσιμες διαβουλεύσεις, που ακολούθησαν την τουρκική εισβολή. Στις 30 Ιουλίου, οι υπουργοί Εξωτερικών των τριών εγγυητριών δυνάμεων, Μαύρος, Γκιουνές και Κάλλαχαν, υπέγραψαν στη Γενεύη κοινή διακήρυξη για ανακωχή, καθορισμό των νέων συνόρων μεταξύ ελεύθερων και κατεχόμενων περιοχών και δημιουργία ουδέτερης ζώνης, την επιτήρηση της οποίας ανέλαβαν τα Ηνωμένα Έθνη.

Τις συνομιλίες του Ιουλίου ακολούθησε νέα πενταμερής διάσκεψη στη Γενεύη, στις 8 Αυγούστου 1974, στην οποία εκτός από τους υπουργούς Εξωτερικών των τριών εγγυητριών δυνάμεων (Ελλάδας, Τουρκίας και Μεγάλης Βρετανίας) συμμετείχαν και οι Γλαύκος Κληρίδης και Ραούφ Ντενκτάς, ως εκπρόσωποι της ελληνοκυπριακής και της τουρκοκυπριακής κοινότητας, αντίστοιχα. Σε αυτή τη διάσκεψη, που διήρκεσε μία εβδομάδα, τέθηκε για πρώτη φορά από τον Ντενκτάς το θέμα της διζωνικής ομοσπονδίας. Ωστόσο, οι συζητήσεις οδηγήθηκαν σε ναυάγιο, γεγονός που οδήγησε στην εκδήλωση της δεύτερης τουρκικής εισβολής στις 15 Αυγούστου 1974.

Άλλη μια χρονιά-ορόσημο στην Ελβετία για την Κυπριακή Δημοκρατία ήταν το 2000, όπου φιλοξενήθηκαν στη Γενεύη οι συνομιλίες Κληρίδη – Ντενκτάς, υπό την αιγίδα του τότε Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Κόφι Ανάν, που ακολούθησαν την απόφαση του Ελσίνκι για ένταξη της επανενωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διαδικασία περιλάμβανε τέσσερις γύρους διαπραγματεύσεων, ωστόσο μετά την ολοκλήρωση του τελευταίου γύρου, τον Σεπτέμβριο του 2000, ο Ραούφ Ντενκτάς διέκοψε τις συνομιλίες.

Τέσσερα χρόνια αργότερα, τον Μάρτιο του 2004, επίκεντρο των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό γίνεται και πάλι η Ελβετία, με το Μπούργκενστοκ της Λουκέρνης να παίρνει τη σκυτάλη από τη Γενεύη και να γίνεται το θέατρο των συνομιλιών μεταξύ του Τάσσου Παπαδόπουλου και του Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού, Κώστα Καραμανλή και του τότε ομολόγου του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υπό την αιγίδα και πάλι του Κόφι Ανάν. Από αυτή τη διαπραγμάτευση προέκυψε στις 29 Μαρτίου 2004 το περίφημο «Σχέδιο Ανάν 4», που αποτέλεσε τον προπομπό του τελικού «Σχεδίου Ανάν», που παρουσιάστηκε στις 31 Μαρτίου και τέθηκε σε δύο διαφορετικά δημοψηφίσματα ενώπιον των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων στις 24 Απριλίου του ίδιου έτους.