Οι επτά «χαμένες ευκαιρίες» για την Αμμόχωστο - Ιστορικό

 Οι επτά «χαμένες ευκαιρίες» για την Αμμόχωστο - Ιστορικό

Η πόλη παραμένει ωστόσο 45 χρόνια «βουβή»

Του Γιώργου Μιχαηλίδη

Oι Αμμοχωστιανοί θα εκλέξουν σήμερα το νέο Δήμαρχο της επί 45 χρόνια «βουβής» πόλης. Ωστόσο, το θέμα της Αμμοχώστου το οποίο βρίσκεται εκ νέου στην επιφάνεια λόγω της προκλητικής στάσης του ψευδοκράτους απασχόλησε ουκ ολίγες φορές. Η επιστροφή της πόλης ήταν πολλές φορές αυτά τα 45 χρόνια προ των πυλών αλλά καμιά προσπάθεια δεν ευοδώθηκε.
 
 
Το «Νewsbomb» προβαίνει σε μια ιστορική αναδρομή για τις επτά «τρανταχτές» ευκαιρίες επιστροφής της Αμμοχώστου που δεν ευοδώθηκαν. Αυτές ήταν:
 
Απρίλιος 1978 - Οι προτάσεις Τουρκίας
 
Στις 13 Απριλίου υπό την πίεση του διεθνούς παράγοντα, η Άγκυρα και ο Τούρκος Πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ υπέβαλε πρόταση για να περιέλθει υπό ε/κ διοίκηση η περιοχή των Νοτίων Βαρωσίων και Δερύνειας. Η πρόταση προνοούσε και την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από άλλες έξι περιοχές που αντιστοιχούσαν σε 1% του εδάφους. Η ε/κ πλευρά τις απέρριψε αφού θεώρησε ότι η Αμμόχωστος περιτρυγιρισμένη από τουρκικά εδάφη θα ήταν εγκλωβισμένη.
 
 
Ιούλιος 1978 - Στα «σκουπίδια» η πρόταση Ντενκτάς
 
Τον Ιούλιο του 1978 ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Ραούφ Ντενκτάς για να διευκολύνει την Τουρκία στην άρση από το εμπάργκο στην πώληση όπλων από τις ΗΠΑ πρότεινε στον Πρόεδρο Σπύρο Κυπριανού το εξής:
 
Tην επιστροφή 35.000 προσφύγων στην περιοχή Βαρωσίων υπό την προσωρινή εποπτεία των Ηνωμένων Εθνών νοουμένου ότι θα λαμβάνετο υπόψη η ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων. Η ε/κ πλευρά απέρριψε την πρόταση αφού την θεώρησε ότι είχε σκοπιμότητες ελέω της απόφασης του Κογκρέσου. Τον Αύγουστο το Κογκρέσο ήρε το εμπάργκο όπλων στην Τουρκία, αλλά η Αμμόχωστος … δεν επέστρεψε.
 
Νοέμβριος 1978 - Δεν άρεσε το Σχέδιο Κάρτερ
 
Ο Αμερικανός Πρόεδρος  Τζίμι Κάρτερ ήθελε τον Νοέμβριο του 1978 να εμπλακεί στο Κυπριακό. Υπέβαλε σχέδιο που είχε τη στήριξη Βρετανίας και Καναδά. Το αμερικανικό Σχέδιο προνοούσε: . 1. Επιστροφή Τμήματος Βαρωσίων υπό τη Διοίκηση των Η.Ε. ως προέκταση  της ζώνης των Ηνωμένων Εθνών, άμεσα και ανεξαρτήτως των συνομιλιών. 2. Δεν υπήρχε περιορισμός των κατοίκων που θα επέστρεφαν. 3. Σε αδιέξοδο των συνομιλιών οι πρόσφυγες που θα επέστρεφαν θα παρέμειναν στην Αμμόχωστο.
 
Ο Πρόεδρος Σπύρος Κυπριανού δέχθηκε πιέσεις να το διαπραγματευτεί αλλά με τη στήριξη του ΑΚΕΛ ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας το απέρριψε χωρίς να αναμένει την αντίδραση της Άγκυρας.
 
Μάϊος 1979 - Η «συμφωνία» έφερε ρήξη
 
Ο τότε Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Κουρτ Βάλντχαιμ ήθελε να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις. Ως εκ τούτου στις 19 Μαϊου 1979 έγινε συνάντηση Κυπριανού - Ντενκτάς που κατέληξε σε Συμφωνία 10 σημείων. Το πέμπτο Σημείο αφορούσε την Αμμόχωστο και «την επίτευξη συμφωνίας για την επανεγκατάσταση της περιοχής υπό την αιγίδα των Η.Ε., ταυτόχρονα με την έναρξη μελέτης από τους συνομιλητές της συνταγματικής και της εδαφικής πτυχής μιας συνολικής συμφωνίας». Η συμφωνία για τα Βαρώσια θα εφαρμοζόταν «χωρίς να αναμένεται η έκβαση της συζήτησης για τις άλλες πτυχές του προβλήματος». 
 
denkis35
 
Τελικά όμως τίποτε δεν έγινε αφού υπήρξε ρήξη που οδήγησε σε αδιέξοδο.
 
 
Αύγουστος 1980 - Δεν άρεσαν οι προτάσεις
 
Στις 09 Αυγούστου 1980 η τουρκική πλευρά υπέβαλε νέες προτάσεις οι οποίες όμως δεν έφεραν συμφωνία. Συγκεκριμένα προτάθηκε:
  • H παραχώρηση μέρους των Βαρωσίων που θα αποτελούσαν το 2.6% των κατεχομένων και η επιστροφή 31.000 πρσφύγων.
  • Η περιοχή που θα επιστρέφετο θα αποστρατικοποιείτο και θα τίθετο υπό την προσωρινή διοίκηση τριμελούς επιτροπής μέχρι την επίτευξη λύσης (εκπρόσωπος των Τ/Κ, εκπρόσωπος της περιοχής και εκπρόσωπος της ΟΥΝΦΙΚΥΠ). 
  • Δεν υπήρχαν περιορισμοί στο δικαίωμα επιστροφής με επανεξέταση των δεδομένων σε πέντε χρόνια χωρίς απομάκρυνση όσων θα επέστρεφαν.
Η ε/κ πλευρά δεν ικανοποιήθηκε αφού ζητούσε όπως η πόλη τεθεί υπό την αιγίδα των Η.Ε. Η τουρκική πλευρά δεν ενέδωσε.
 
Mάϊος 1981 - Αμμόχωστος και Αεροδρόμιο Λευκωσίας
 
Τον Μάίο του 1981 προτάθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη η επιστροφή της Αμμοχώστου με παράλληλη χρήση από τις δυο κοινότητες του Αεροδρομίου Λευκωσίας, υπό τη διοίκηση του ΟΗΕ. Μάλιστα τα Ηνωμένα Έθνη πρότειναν όπως υπογραφεί ένα έγγραφο μη αναγνώρισης των κατεχομένων από την ε/κ πλευρά στη βάση γνωμάτευσης. Η πρόταση απορρίφθηκε ξανά από την ε/κ πλευρά.
 
Cyprus Nicosia airport front
 
Ιανουάριος 1985 - Τα ενοποιημένα έγγραφα Κουεγιάρ
 
Τον Ιανουάριο του 1985 ο τότε Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Πέρεζ Ντε Γκουεγιάρ κατέθεσε σειρά ενοποιημένων εγγράφων που προνοούσαν: «Nα τεθεί το Βαρώσι και έξι επιπρόσθετες περιοχές υπό την προσωρινή διοίκηση των Η.Ε. για επανεγκατάσταση των κατοίκων τους».
 
Ο Ντενκτάς ήταν έτοιμος να υπογράψει τα έγγραφα, αλλά ο Σπ. Κυπριανού που ζητούσε περαιτέρω διαπραγμάτευση τα απέρριψε. Η προσπάθεια οδηγήθηκε σε νέο ναυάγιο. Με την απόφαση του Προέδρου της Δημοκρατίας διαφώνησαν ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ που αποχώρησε από την Κυβέρνηση. 
 
Πριν από το Σχέδιο Ανάν το 2004 που προνοούσε με σαφήνεια η επιστροφή των κατοίκων της Αμμοχώστου στις 10 Αυγούστου 2004 που απορρίφθηκε σε δημοψήφισμα από τους Ελληνοκύπριους έγιναν και άλλες προσπάθειες για επιστροφή της Αμμοχώστου χωρίς αποτέλεσμα. 
 
.